Michał Sajkowski

hm. Michał Sajkowski (1902-1989)

Urodził się 30 czerwca 1902 roku w Rataliszkach pow. Podbrzezie na Wileńszczyźnie. Jego rodzice to Jerzy i Malwina z domu Mincewicz, mama zmarła w 1920 r ojciec rolnik zmarł w 1946 r. Rodzeństwem byli bracia Julian zm. w 1918, Andrzej zm. w 1924, Hipolit zm. w 1931, Edward zm. w 1942, Antoni zm. w 1944, Leon zm. w 1975, Władysław zm. w 1977 r.
 Ukończył Szkołę Podstawową 5 - cio klasową, rosyjską w latach 1910 – 1914, Gimnazjum im. Zygmunta Augusta w Wilnie 1914, Seminarium Nauczycielskie  w Wilnie 1920, Maturę w roku 1926 i Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Gdańsku, Historię -1963, Filologię Rosyjskę w 1965.
 
Do harcerstwa wstąpił w gimnazjum 26.09.1918. Przyrzeczenie złożył w kwietniu 1919 r. Następnie w roku 1920 w Seminarium Nauczycielskim był zastępowym i przybocznym w 10 Wileńskiej Drużynie Harcerzy. W roku 1921 uczestniczył w Zlocie  we Lwowie z okazji 10 lecia Harcerstwa . Jesienią 1921 drużynę obejmuje Józef Grzesiak „Czarny” , a Michał Sajkowski nadal pozostał przybocznym. Drużyna szybko rozrosła  się do 15 zastępów, 122 członków i przyjęła  nazwę „Czarna Trzynasta Wileńska Drużyna Harcerzy”. Do rozpoczęcia służby wojskowej czynnie uczestniczył we wszystkich akcjach i obozach „Czarnej Trzynastki”.
 
W roku 1935 odbył kurs instruktorów zuchowych w Nierodzimiu prowadzony przez Aleksandra Kaminskiego. Po kursie został mianowany komendantem hufca w powiecie bracławskim.
 
We wrześniu 1944 organizował harcerstwo w wyzwolonym Lublinie, zauważony przez ministra Oświaty został powołany na funkcję Naczelnika Harcerzy. W kwietniu 1945 zrezygnował z funkcji Naczelnika Harcerzy z powodu niezgodności programowych i politycznych w Tymczasowej Radzie Naczelnej ZHP. W jej narzuconym 11 osobowym składzie było 5 instruktorów ZHP, a pozostali członkowie reprezentowali organizacje ZWM i OMTur. Po rezygnacji z funkcji  naczelnika, przeprowadził się z rodziną do Chojnic i tam objął funkcję komendanta hufca. W 1950 roku przeprowadził koncentrację 58 drużyn hufca oraz w listopadzie kurs drużynowych dla 62 uczestników.
 
Służbę wojskową odbył w latach 1925 – 1926 w Pierwszym Pułku Łączności w Zegrzu, gdzie po przeszkoleniu rekruckim na funkcji telegrafisty, został przeniesiony do Dowództwa Obszaru Warownego w Wilnie. Tam w Kompania Detaszowana pracował ok. 1,5 roku na telegrafie Hughesa. Przydział mobilizacyjny miał do Pierwszego Pułku Łączności i w dniu 1 września 1939 r wyruszył na wojnę w kierunku obrony Lwowa. Pod Lwowem pułk został rozbity i po wkroczeniu Armii Radzieckiej do Lwowa Michał Sajkowski w cywilnym ubraniu uciekł do rodziny na Wileńszczyznę. Tam przyłączył się do działalności w  AK.
 
Po ukończeniu służby wojskowej otrzymał posadę nauczyciela w wiejskiej szkole 5 klasowej Żurawoszczyzna w gminie Jody w powiecie bracławskim. W 1931 r został kierownikiem  Szkoły  Podstawowej 5 klasowej w Plusach. W r 1935 przeszedł do pracy w Drui, do największej w powiecie szkoły podstawowej. Wybuch wojny przerwał działalność zawodową i społeczna w Drui. Po powrocie z frontu zmuszony do ucieczki osiadł na rok w Niemenczyniu, gdzie założył sklep spożywczy, aby utrzymać rodzinę. Kolejna ucieczka odbyła się na wieś do ojca na gospodarstwo w Rataliszkach. W 1942 r Litwini wysiedlili całą rodzinę z gospodarstwa i Sajkowscy wyprowadzili się do Wilna. Pozbawieni majątku, w Wilnie utrzymywali się z pokątnego handlu. W  Wilnie został Michał w porę ostrzeżony i uciekł przed aresztowaniem niemieckim na Podkarpacie do rodziny w Humniskach. Tam jako nowicjusz został  przez Rosjan posądzony o szpiegostwo i przeznaczony na rozstrzelanie. Żołnierz mający wykonać wyrok po dodatkowych wyjaśnieniach skazańca, puścił go wolnym. Po uwolnieniu pojechał do Lublina z myślą zakładania drużyn harcerskich. Tam powołano go na Naczelnika Harcerzy i funkcje tą pełnił od września 1944 do kwietnia 1945. (Uchwała TRN ZHP mianuje go naczelnikiem w dniu 10.01.1945.) 
Z Lublina przeprowadził się do Chojnic , gdzie podjął pracę w starostwie jako kierownik wydziału organizacji i handlu. Za pozostawione mienie na Wileńszczyźnie otrzymał poniemieckie gospodarstwo ogrodnicze i mieszkanie w Chojnicach.
 
Po roku pracy w Starostwie przeszedł do pracy w swoim ogrodnictwie.
 
01.10.1948 r został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa jako podejrzany o pracę w AK. Śledztwo i sądy trwały do 30.06.1950 r . Uniewinnionego zwolniono z więzienia 2 sierpnia 1950 r.  Jesienią zaproponowano mu pracę na funkcji kierownika internatu w Zakładzie Wychowawczym  młodzieży moralnie zaniedbanej. Tam zdołał przeprowadzić reorganizację pracy zwalniając połowę zbędnych wychowawców oraz wprowadził zasady samorządności młodzieży. Plany te zatwierdziło Kuratorium w Bydgoszczy, ale władze powiatowe usunęły kierownika z pracy. Wrócił ponownie do pracy w swoim ogrodnictwie. W roku 1959 sprzedał gospodarstwo ogrodnicze wraz z mieszkaniem i przeprowadził się do Gdańska. Kupił dom we Wrzeszczu przy ulicy Ludowej 6, gdzie mieszkał do końca życia. Na Wybrzeżu powrócił do zawodu nauczycielskiego, pracując początkowo w Gdyni w Szkole Podstawowej.
 
W roku 1961 został kierownikiem Szkoły Podstawowej nr 8  w Gdańsku - Orunii. Od 1963 roku był nauczycielem w Technikum Tworzyw Sztucznych w Gdyni. W 1969 roku przeszedł na emeryturę. Będąc na emeryturze pracował przez 5 lat na pół etatu w Zasadniczej Szkole Budownictwa w Gdańsku przy ul. Powstańców Warszawy. Jako nauczyciel opiekował się zawsze pracą drużyn harcerskich w swoich szkołach.
 
W Drui n/ Dźwiną założył Towarzystwo Rozwoju Miasta  i został wybrany jego prezesem. Towarzystwo przyczyniło się do zniesienia strefy nadgranicznej w mieście, a w następstwie tego rozwoju handlu i gospodarki miasta oraz sąsiednich wsi.  W 1936 r zorganizował sklep harcerski, cieszący się dużym powodzeniem.   
Pracując w Chojnicach w 1945 r wykazał się dużymi umiejętnościami organizacyjnymi i przywódczymi zorganizował w krótkim czasie:
- Związek Administracji Państwowej i został i został wybrany jego prezesem. 
- Powiatową Radę Związków Zawodowych i został wybrany na jej przewodniczącego.
- Spółdzielnię Spożywców, gdzie wybrano go przewodniczącym Rady Nadzorczej.
Będąc na emeryturze działał w Stowarzyszeniu „Abstynencja”, wygłaszał prelekcje dla młodzieży szkolnej.
 
Wśród wielu odznaczeń - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski nadany 7 .01.1980 r.
 
W 1929 r zawarł związek małżeński z nauczycielką Władysławą Kędra (1907 – 1988), która ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Łańcucie. Jego dzieci to córka Teresa Żukowska 26.01.1931, ukończyła studia rolnicze w WSR w Olsztynie, mieszka na stałe w Australii; syn Zbigniew 27.11.1932, technik ekonomista mieszka w domu rodzinnym w Gdańsku Wrzeszczu przy ul. Ludowa 6; córka Jolanta Kułaga, nauczycielka muzyki, ukończyła WSM w Sopocie, mieszka na stałe w Australii.
 
Hm. Michał Sajkowski zmarł 7.06.1989 r i spoczywa na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Wrzeszczu.
 
Biografia została spisana na podstawie życiorysu własnoręcznie napisanego przez Michała Sajkowskiego w latach osiemdziesiątych, który jest w posiadaniu archiwum HKS „Korzenie”. Życiorys został uzupełniony na podstawie wywiadu z synem Zbigniewem Sajkowskim w lipcu 2005. Autor biogramu w latach 70 tych zapraszał  druha Sajkowskiego na kominki harcerskie, na których druh Michał opowiadał  młodzieży o swoim życiu harcerskim.
 
hm. Bogdan Radys
Autor noty biograficznej

‹‹ wróć

Start  |  O nas  |  Zespoły  |  Program  |  Hufce  |  Ośrodki  |  Dokumenty  |  Media  |  Galeria       © 2011 Chorągiew Gdańska ZHP
Redakcja strony hm. Jacek Grzebielucha, promocja@gdanska.zhp.pl                                         Opieka techniczna phm. Andrzej Żmijewski, andrzej.zmijewski@zhp.net.pl
Chorągiew Gdańska na Fejsbuku